Tnh viễn xứ

 

Ti đi cắt cỏ

 

Ty bt

Trần Khnh Liễm

 

                                                                                 

          Ti thức dậy thật sớm, khc hẳn với mọi ngy v chưa quen với giờ giấc sai biệt giữa Lyon, Php với Houston, Texas. Hm nay đng tm giờ, ti đ sẵn sng trong bộ đồ đi lm.

 

          Lc đ vo đầu thng năm, thời tiết ở Lyon hy cn lạnh, ra đường t nhất cũng phải c chiếc o ấm, khng kể những ngy bất bnh thường ở đy dĩ nhin phải mặc quần o kỹ hơn. Trong khi đ từ  cuối thng ba ở Houston, chng ti đ thấy my lạnh chạy đều trong lối xm.

 

          Chiếc xe của anh chị Vn vừa xịch trước cửa nh của Mợ đng như đ hẹn. Ti mau lẹ ra khỏi nh để  tới  nơi chng ti sẽ cng nhau lm việc trong một ngy. Bnh thường đi lm như vậy, ti phải c đủ đồ nghề như dao, ko l những dụng cụ  tối thiểu của người lm vườn. Tri lại ti tới đy với hai bn tay trắng. Bởi lẽ những an ninh phi trường khng cho php chng ti mang những thứ bn nhạy, đồ vật nhọn v vũ kh.

 

          Chiếc xe chạy nhanh trn những đường phố chưa mấy nhộn nhịp vo buổi sng thứ bảy. Dn Php ở đy khng giống như dn Mỹ, họ c lối sống l ph v c những bảo đảm của an sinh x hội. Vo những ngy cuối tuần, với khng  kh  của  ma  xun  hy  cn  nhiều  hơi lạnh : ngủ muộn l th vị nhất trong khung cảnh lc ny. Ti khng quen đường phố ở đy, nn ai đưa đi đu th đi đ, khng c kiến g, chỉ , cạc cạc l thượng sch !

 

          Tới địa điểm khng ngờ chng ti lại l những người sớm nhất  trong cng tc cắt cỏ tại nh anh B (Bez), một người bạn trong nhm của cc anh cc chị vừa tạo mi một căn nh. Căn nh khng c ai chăm sc trong ba năm trời cũng đủ cho những ai tưởng tượng c thể mất bao cng lao mới dọn dẹp gọn ghẽ được.

 

          Anh B ra mở cửa đn chng ti. Căn nh hiện ra trước mặt trng thật đẹp: gọn ghẽ, c những cy tng nhiều loại khc nhau, cnh vươn di rủ xuống trng tha thướt nhưng vững chi. Ti khng để đến cỏ  mọc ngổn ngang hay bất cứ những g lm cho mnh thấy kh chịu. Ti tạm vẽ ra một hnh th của khun vin giống như từ hnh ảnh của một c b lọ lem, sẽ biến thnh hnh ảnh của c cng cha kiều diễm vo buổi chiều nay.

 

          Ngay sau đ anh chị Thắng tới, người đạo diễn cho cả nhm trong ngy hm nay. Xe hơi của anh ko theo một  rờ mọc đầy dụng cụ cần thiết cho cả nhm. Chng ti cho hỏi nhau, rồi theo anh Thắng vo việc ngay để c thể hon tất cng việc trước khi mặt trời xế bng.

 

          Ti lấy ngay chiếc ko lớn v một chiếc ko nhỏ để dễ bề hon tất việc cắt tỉa những cy vừa tầm tay của mnh. Anh Vn khing my cắt cỏ, bn Ty ku l tondeuse. Chiếc my cắt cỏ ngy hm qua anh Thắng thử my, tự nhin thấy chảy dầu. Anh phải ra tiệm mua một miếng nệm (gasket) để thay thế vo miếng nệm cũ. My chạy tốt khng cn rỉ dầu. Chng ti l những người sống xa xứ qu lu, khi lười m khng nhớ ra tiếng th xổ ngay tiếng Ty, tiếng Anh ra. Ai cũng hiểu !

 

          Chẳng ni chẳng rằng, anh Vn mở  my, vui vẻ đẩy my cắt cỏ chạy từng đường di. Chạy hết gc ny tới gc kia. Mi tc rườm r của vườn sau cứ trụi dần, xanh mướt tới hng ro, v cứ đếm theo những pht tri đi l lại thấy ci đẹp hiện tới. Anh Vn thm cng việc lao động để thay thế cho những giờ pht cặm cụi trong viện bo chế. Anh thm những khng kh trong lnh v nh nắng ban mai chi chang bao trm ln cơ thể của mnh.

 

          Cắt được nửa vườn, anh Vn trao my lại cho b x. Ti thn phục, bởi lẽ chỉ  nhch tuổi  hơn chị Vn một cht l cc b đ đầu hng, cc b bn chng ti khng ưa cắt cỏ, v việc đ l của cc  ng. Nhn lại th ti mới thấy đng, v h hục mi cho xong, chị Vn mới thấy ci việc ny khng thch hợp cho thn liễu yếu đo tơ của mnh ! Chị ngồi tựa vo gốc cy kh lu để lấy lại hơi thở. Chẳng c ai để tới việc chị ngồi ở đy. Bnh thường th ng x của chị đi lấy đỡ một ly nước cho chị tỉnh người lại. Chị th thầm : Ti muốn cắt cỏ xem c thể chịu được để xem sức của chị Phương c kham nổi ci việc cắt cỏ trong tương lai hay khng. Ti thấy cch tốt nhất l thu người no cắt cỏ hng tuần cho chị, nếu khng th lại cũng đnh phải nhờ tới sự săn sc của người đạo diễn v người bạn cố tri của anh đ từng lao động trong cc trại giam từ thuở no ! .

 

          Sau khi tỉa cy mai ( forsythia) , thứ mai ny mọc khắp nơi trong thnh phồ vng ối từ nh nọ tới nh kia. Ti hon tất cắt tỉa cy dm bụt để rồi nhập bọn với cc bạn trong cng tc khc.

 

          By giờ l lc chng ti đnh tỉa pha hng đằng trước được coi như l mặt tiền của căn nh. Trước đ một cht, anh chị Phước v Nga nhập cuộc trong cng tc lượm cnh cy chuyển về pha hng ro bn hng. Chng ti phải thảo luận về phong thủy để cho mặt tiền căn nh được vững chi, hỗ trợ cho cuộc sống của anh chị B v Phương. Thế l từ đu, những kinh nghiệm nghin cứu về phong thủy cứ được pht biểu thật phong ph. Những kiến thức ấy l nhờ sự đng gp của nhiều kinh nghiệm nghin cứu, của nhiều sch vở từ  Đng sang Ty. 

 

          Ci cng tc lượm cỏ ny khng phải dễ, thế m hai anh chị Phước v Nga cứ đủng đỉnh lm hoi để cho khun vin trở nn gọn ghẽ. Hnh như ci tnh bạn đậm đ với chủ nh thc đẩy mọi người lm việc khng biết mệt. Cặp Ngưu Lang Chức Nữ lc no cũng lm việc với nhau, chừng để c thể  lợi  dụng những giy pht lm việc cho b ci cảnh xa vắng nhớ nhung. Chng ở mi Genve, Thụy Sĩ, cn nng ở Lyon, hnh nghề bc sĩ, cuối tuần họ mới được về ở với nhau !. Ti đưa mắt nhn những cọng tc di pha sau gy của anh Phước, những cọng tc của phng th nghiệm khoa học, của hnh ảnh trước đm sinh vin của anh, by giờ dnh cho nh sng ma xun vờn lượn trn đi bờ vai . Sự lm việc khng biết mệt đ khiến cho đi m ửng hồng của chị Nga điểm mấy giọt mồ hi ng nh. By giờ với những di động của chng ti đ khơi dậy sự sống động của căn nh ny từ lu bị bỏ hoang vắng. 

 

          Rồi tiếp theo đ anh chị Quang tới nhập bọn. Cng với anh chị Phước v Nga, chng ti c thm tất cả bốn người lượm cnh, ba người cắt tỉa. Tới gần trưa, chng ti cũng mất một cht nhn lực vo nh bếp. Xem chị Thắng, chị Vn, chị Quang l những bếp chnh cho từng mn ăn. Ci việc ny hợp với cc chị. Cũng v thế m bọn nam nhi chng ti được bồi bổ xứng đng : Chng ti ăn, tỏ vẻ th vị, th bao nhiu những mệt nhọc trong bếp cũng vơi đi.

 

          Phần cn lại của chng ti lại chuyển sang vấn đề phong thủy. Nếu ni về nghin cứu phong thủy, th phải thỉnh anh chị Thắng, cả hai anh chị l những người từng nghin cứu kỹ lưỡng tới chn lng kẽ tc. Điều đ rất dễ hiểu v tnh cch cẩn thận của anh chị, v những cng việc c lin hệ tới sinh mạng kẻ khc của nghề y khoa trong bao  nhiu năm cho tới lc ny vừa mới về hưu.

Ti thấy ci tnh cẩn thận như thế, nn c lần ni sau lưng anh Thắng : ng phải cẩn thận đ, uống thuốc hết toa nh, đừng để dở kẻo khng hết bệnh ! tuần sau nếu khng đỡ cho ti biết ngay !, mnh phải cẩn thận săn sc sức khỏe nh.

          Chng ti tm chỗ đặt hồ sen. Hồ sen phải được đặt pha trước cửa nh, chỗ c nắng chi chang, chỗ mọi người trong nh v con ci cuối tuần trở về c dịp ngắm ngha những nụ hoa nở ra trong nắng ban mai. Chng ti chọn vị tr ny với hnh chiếc aobầu dục. Để tn trọng dn chủ, chng ti bn thảo, tnh đi tnh lại . Ci đẹp của hồ l bn phải c cy tng bạc cao vt, bn  tri c cy hoa mộc la đ.

 

          Anh Thắng v anh Vn c nhiệm vụ cắt cy bn phải của cy tng để c đủ nh sng chiếu vo cả hai bn cy, thứ nh sng c thể bao trm ton diện lm cy ( người Mỹ thường gọi full sun). Cn ti,  ti phải tỉa cy hoa mộc. Để cho c tnh cch dn chủ, ti tham khảo kiến cc anh chị, mỗi người ngắm bn nọ, nhn pha kia cho tới khi mọi người ưng rồi mới thi. Cy mộc trng la đ, rồi mai ny khi trời vo ma h, khỏi sao anh chi B khng đưa chiếc vng ra để mắc, ngồi đu đưa cho phỉ ch. Thn cy hoa Mộc đ trở nn xm đen với tuổi đời gi giặn của n. Cnh  ny thay phin sang cnh khc bị cắt tỉa. Cnh no rơi xuống đất l đều được anh chị Phước v Nga lượm hết. Sao anh chị lm việc sing năng tới thế!

 

          Tới lc ny vườn đ sng sủa hơn, chng ti dứt điểm cắt những cnh cy pha tri từ cổng vo. By giờ  chng ti đ c một ci tn vng trn như chiếc d thật lớn. Bng rợp che nắng đủ cho chng ti ngồi nghỉ để c thể nhấm nhp cht nước cho đỡ kht.

 

          Ti ra pha tri từ cổng đi vo, thấy cy cotton easter đang nở hoa đẹp. Hnh như ai cch đy mấy hm đ cắt một vi cnh lớn. Ti tỉa cy lại cho gọn ghẽ. Loại cy ny ở vng xứ nng chng ti khng dễ trồng, nhưng ở đy mọc nhan nhản, thn hnh thật đẹp.  Hơn nửa giờ sau, ti thấy anh Vn cắt hết lun cụm cy ti vừa tỉa theo chủ nh. Ti đứng ngẩn người  một lc : bonsai l cho ti, cn  cụm cy ny phải tỉa đi cho luống cy  Forget-Me-Not  đang nở hoa trắng tot, thứ  hoa đang được by bn từ trong tiệm đến vỉa h. Hoa Forget-Me- Not ở đy cũng giống BlueBonnet của Texas trong ma xun.

 

          Thế l vườn của căn nh ny đ gọn được ba pha, chỉ cn pha cht bn tri từ cổng đi vo. C một cy phải được chặt đi. Chng ti c hai anh Thắng v anh Vn đ c kinh nghiệm trong việc chặt cả mấy trăm cy trong một tuần lễ, thời cc anh ở trong trại cải tạo miền Bắc. Hm nay với chiếc cưa điện cắt cy anh Thắng vừa mua, c dư khả năng hạ cy ny.

 

          Đang bn soạn với nhau ci thế hạ cy, Cha Hải, một linh mục c lin hệ với anh em xuất hiện. Vị ny đ tốt nghiệp  từ trường canh nng tại Thụy sĩ để sau ny về pht triển ruộng vườn của tu viện Chu Sơn, by giờ cha Hải cũng nhập cuộc ngay. Đng vo lc chng ti cần cố vấn ! ng đ nhập cuộc một cch hăng say. ng khng mấy hi lng việc chiếc giy qu ngắn chỉ bằng nửa chiều di cy được thắt vo thn ko về pha hng nh.

          Chnh lc ny anh B đi đn b x, nn thực tế l khng c chủ nh. Vị linh Mục khng thấy thoải mi v d lm việc cho chủ nh nhưng chủ nh cũng phải được tham khảo kiến chứ ! Thế rồi giy được cột vo thn cy. Một nht cắt về pha cy đổ, nht cắt thứ hai pha sau. Cy lung lay, chng ti ko gh về pha đ tnh trước. Ko nhồi hai ba hiệp. Cy đổ đng hướng. Cả bọn chạy trnh cy đ v giy qu ngắn. Anh Vn chạy vấp vo chiếc my cắt cỏ nhưng khng sao.

 

          Ti vẫn nhớ ci cu ni đa của anh Thắng : chủ nh đi vắng, nếu cy đổ vo nh hay đổ sang hng xm, th mnh cứ  từ từ đi về, c sao đu !, nhưng nếu xẩy ra như thế th cũng phải chịu thi. Ni l ni cho vui vậy thi, chứ  người đạo diễn hm ngay c đầy bụng kinh nghiệm ! Cn ring cha Hải hiểu lầm, tưởng rằng chng ti lm việc m khng tham khảo kiến với chủ nh. Thực ra trước đ chng ti đ bn soạn rất kỹ cng việc cắt tỉa cy với anh B.

 

          Nắng đ xế trưa, chng ti tạm ngưng để chuẩn bị cho bữa ăn. Chng ti hnh qun vo bếp kiếm nước uống, nhưng cũng đồng thời thm thnh xem bữa nay c g !

 

          Quả nhin nhiều thứ được khm ph. Thế ra ở bn ny cũng như bn nớ : cc chị khng bao giờ thay đổi được ci thi quen lm bếp của mnh : c nghĩa phải cho thợ người ta lm ăn ngon một cht, phải by ra những mn khoi khẩu để cho bọn thợ cũng phải nể cc b : rằng những ngn nh bếp lc no cũng diễn tả được nt văn ha ngn năm văn hiến của dn tộc Việt.

 

          Cơm đ dọn sẵn, b chủ nh vừa về tới. B chạy ln chạy xuống, đưa ci ny ra, đưa ci kia vo. Ci dng dấp cho mọi người biết rằng mnh luống cuống v phải đi lm cả sng nay. Cn ngược lại th tm tư của cc b khc tỏ ra bao bọc được mọi thứ cho b chủ. Chng ti đy ai cũng l những tay thiện nghệ nh bếp, c g m phải lo !!.

 

          Bọn đn ng chng ti th khc hẳn, c biết nấu đu m mong những mn đặc biệt. Ở nơi xa qu hương, c được thức g ngon hay khng ngon  th c sao đu. Mnh khng biết lm th t nhất cũng biết chịu đựng ăn những mn cơm kh gạo khẩm.

 

          Chng ti vo bn ngỡ ngng qu, chng ti mừng khng phải v được thỏa mn những đi hỏi g. M ! i sao qu hương đẹp qu, những mn thịnh soạn c khi cn ngon hơn ở bn nh đ !!

 

          Mọi thứ sắp ln đầy bn, chiếc bn của phong thủy gip cho anh em ngồi để rồi chn ch, chn bc với nhau. Ti khng lầm th phe ta thch uống bia Đức, n nặng hơn một cht. Những người ngồi đy uống bia rất thanh lịch, từ tốn chứ khng dng ci văn ha gi, gi . Ti khng nhớ kỹ c mắm tm hay khng. Hnh như c th phải. Thứ mắm tm khi xưa Tản Đ tin sinh thường dng với mn thịt ch, danh từ thực th của cc cụ đ, nếu muốn ni thanh lịch, người ta ku l thịt cầy. Tản Đ tin sinh thường vắt chanh vo mắm tm, rồi đổ mấy muỗm rượu đế vo. Mắm tm m ăn với thịt cầy th phải c hng quế, nhiều người gọi l hng ch, v người ta dng khi ăn thịt cầy !

 

          Vo lc ny, trời Lyon hy cn lạnh nn chưa cho php cy hng quế mọc. Ti thấy bn hng nh một vi cy hng mới mọc c hai ba l. Thấy thế ti lại nhớ năm 1976, từ Louisville, Kentucky, ti đi ra Virginia beach, tơi thăm một người bạn khi xưa từ  lớp ba tiểu học, ngy cn học ở trường Alexandre de Rhodes tại Tỉnh lỵ Thanh Ha. ng bạn ti cấy được cy kinh giới năm l, v hiếu khch, ng bứt một l cho vợ, một l cho ti v một l cho ng. Ci tnh bạn qu đến như thế đ.

 

          Ở Lyon thiếu một thứ hng c tiu chuẩn quốc hồn quốc ty. Người ta dng hng bạc h ở Lyon, cứ ni như thế đi, nhưng thực ra n khng đng phẩm lượng của cy bạc h. Chnh ra th phải l hng chũi, thứ hng thơm dậy mi để ăn với những mn thượng thặng. Ở một xứ nng của chng ti c đủ mọi thứ hng. Nếu ăn x lt th c hng chũi, hng ch, kinh giới, tỉa t, c khi cn c l cc, l mơ. Nếu ăn gỏi tm th c thm l sung, l đinh lăng, l nghệ, l chanh v.v.v.

 

          Chng ti vo cuộc : nhiều mn qu, bởi lẽ ai cũng mang đến một thứ, thứ no cũng l những thứ khoi khẩu. Ti thấy c mn giồi. Mn giồi ở Lyon lạ qu, chưa bao giờ ti được nếm thử. Đ l ruột non nhồi tiết. Ci mn lạ ny cũng khoi khẩu đo để. Thế nhưng nếu l lng heo, người ta lm bằng ruột gi. Cng trnh lắm ! Ruột phải lm thật sạch, rồi nhồi vo ruột những gia vị gồm thịt xay trộn với tiết, đậu xanh, thật nhiều l mơ, cc loại hng, tiu. Lm như thế mới rậy mi. Rồi giồi chấm với mắm tm chanh. Nếu phải pha mắm tm chanh, ti lm như thế ny : vắt chanh vo chn ăn cơm khoảng nửa chn, cho vo một muỗm mắm tm, nửa muỗm c ph đường, ớt băm, một nửa muỗm c ph rượu cognac.

 

          Bữa cơm thịnh soạn như ti ni trn được cc ng b thợ lm vườn chiếu cố nhiệt tnh lắm. Những cu chuyện bay lượn vừa r rỏm vừa thn tnh. Nếu chỉ ni tới ci cảnh cắt cỏ, cắt cy, th chẳng ni được bao nhiu. Ti được nhập vo nhm từ phương xa gần nửa tri đất. Ci nhm bạn ny đ trn thập nin gặp gỡ, thảo luận về khoa học, y khoa, văn ha, ca nhạc. Họ cống hiến cho nhau những lối sống để bảo tồn văn ha Việt, để sưởi ấm tnh người nơi xa xứ lạ. Họ lo cho nhau những cần thiết, điển hnh l buổi cắt cỏ hm nay.

 

          Bng chiều đ ngả, chng ti từ biệt nhau về với khoảng vườn gọn ghẽ xinh tươi của một ma xun vừa chớm nở tại u chu. Ti cảm thấy thật thoải mi v cả năm tuần lễ sống ở đy, xa hẳn ci nếp sống thường  nhật của ti, xa hẳn những chậu kiểng, những bạn b, những thn thuộc hằng ngy của ti. Ti cũng nhờ thế m khm ph ra ci văn ha của mnh: ở đu c bạn hữu, c tiếng ni Việt Nam l ở đ mầu sắc qu hương vẫn cn phảng phất chung quanh chng  ta.

 

 

Houston, 10 June 2004

Viết để nhớ về Lyon

Trần Khnh Liễm

 

Asia-Religion.net